DIỄN ÐÀN CHUYÊN MÔN

Kinh tế và quân sự phát triển cùng lúc nhưng chế độ chính trị độc tài áp bức không thay đổi, là căn nguồn của sự sụp đổ. Ảnh Asianews

Ngụy Kính Sinh: Trung Quốc và Việt Nam, những thế lực kinh tế khổng lồ bên bờ vực của sự thay đổi hay sụp đổ

Source: VietCatholic News, Asianews

Asia News: Một nhà bất đồng chính kiến vĩ đại của Trung Quốc đã so sánh hai con cọp của Sự Phát triển Châu Á và cảnh báo: phe đối lập trong nước đang gia tăng, và ngày càng quyết tâm. Ngay cả Tây phương còn thất vọng: chính sách nhân nhượng của họ với những vi phạm về nhân quyền, đã không dẫn đến bất cứ điều gì, thậm chí chẳng cả những lợi ích lớn hơn về kinh tế.

Los Angeles (AsiaNews) - Ngụy Kính Sinh, cha đẻ "của nền dân chủ" tại Trung Quốc, đã tấn công mạnh mẽ những ai nghĩ rằng chúng ta có thể đạt được sự phát triển kinh tế mà không có nhân quyền. Và, trong một bài phát biểu tại một hội nghị chuyên đề về nhân quyền và sự phát triển dân chủ ở Trung Quốc và Việt Nam, đã vạch ra một lằn song song thú vị giữa hai nước. Dưới ách thống trị của một chế độ độc đảng, cả hai (nước) đều thiên hẳn về hướng phát triển, nhưng sự thiếu vắng của những tiếng nói mâu thuẫn đã dẫn đưa họ đến một cuộc cách mạng xã hội không thể lay chuyển được. Cùng lúc đó, thế giới tư bản, nơi đang cố gắng thu hút cả hai (nước) trong dây chuyền sản xuất, đã nhắm mắt lại trước những vi phạm nhân quyền, giờ lại thấy chính mình vướng vào cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay. Dưới đây là nguyên bản của sự can thiệp đã được đưa ra tại Los Angeles vào tuần trước.

Để tìm hiểu về tương lai dân chủ của Trung Quốc và Việt Nam, chúng ta cần phải thực hiện cuộc phân tích trên cả hai nước, cũng như hiểu được môi trường quốc tế của cả hai. Sau đó chúng ta mới có thể có thể tìm hiểu cả hai điều kiện thuận lợi và khó khăn trước đã, rồi sau đó mới định hướng cho hành động của chúng ta.

Các đặc tính xã hội hiện nay cho cả Việt Nam và Trung Quốc là mặc dù cả nước đã chuyển biến sang những nước tư bản độc quyền quan liêu, họ vẫn còn khác biệt phần nào so với Nga và Đông Âu. Sự khác biệt lớn nhất là họ vẫn còn bị trị bởi chế độ độc tài độc đảng là Đảng Cộng sản. Nếu không có sự cạnh tranh trong một hệ thống đa đảng, cả hai nước đều thiếu vắng một môi trường thoải mái hơn cho ngôn luận và các ấn phẩm mà cả Nga và Đông Âu có. Ở Việt Nam và Trung Quốc, rất khó khăn cho phe đối lập để tồn tại bên trong nước, và phe đối lập ở nước ngoài càng gặp nhiều khó khăn nhiều hơn nữa trong việc tham gia vào chính trường trong nước. Do đó, nó tạo một tình trạng khó khăn lớn lao cho chúng ta.

Các cơ quan đặc biệt của Đảng Cộng sản đã trở nên rất hiệu quả. Với kế hoạch cắt rời (người) trong (nước) với bên ngoài, họ cài cấy người của họ, làm chệch hướng đi của chúng ta, gieo rắc sự chia rẽ, ngay cả việc dẫn đưa luôn phe đối lập vào bẫy của họ. Hành động này khiến cho một biến chuyển hay cuộc cách mạng được điều hành bởi phe đối lập đoàn kết có tổ chức chặt chẽ và có kế hoạch tỉ mỉ trở nên rất khó khăn. Ở giai đoạn hiện nay, hình thức chính của phe đối lập là những người dân với hành động tự phát chống lại bạo quyền và sự bóc lột cực kỳ về kinh tế. Các phương tiện truyền thông công cộng là những công cụ chính để huy động người dân. Những tổ chức bí mật truyền thống chỉ có thể hoạt động trong quy mô nhỏ. Việc huy động toàn thể người dân chỉ có thể phụ thuộc vào các công cụ truyền thông đại chúng. Đây là lý do tại sao chế độ Cộng sản Trung Quốc quan tâm rất lớn vào việc ngăn chặn các thông tin trên cả báo chí lẫn Internet.

Mặt khác, do thiếu các quyền cơ bản của con người, việc bóc lột, đàn áp bởi các nỗ lực kết hợp của cán bộ nhà nước và doanh nghiệp càng trở nên tàn tệ hơn bao giờ hết, vì thế càng dẫn đến việc chống đối mạnh mẽ hơn nữa. Vì vậy,những lực lượng chuyển biến của các nước như Trung Quốc, Việt Nam và Bắc Triều Tiên chủ yếu phát xuất từ thành phần trung lưu hoặc thấp hơn. Những phương thức chuyển biến không chỉ giới hạn ở hình thức ôn hòa. Hình thức đối lập bạo động thường trở thành lực lượng chính trong việc hối thúc xã hội phải thay đổi. Ngoài ra do sự liên kết chặt chẽ của cán bộ nhà nước và các doanh nghiệp, nhà cầm quyền đã đánh mất vị thế định đoạt của mình trên các tranh chấp kinh doanh. Những tranh chấp nội bộ trong nội bộ nhà cầm quyền đã trở nên hung bạo hơn nhiều hơn tại bất kỳ thời điểm và hoàn cảnh nào khác. Sự xuất hiện của bọn xã hội đen và dân quân tội phạm đã trở thành thông lệ mới trong việc hỗ trợ cuộc đấu tranh chính trị càng làm cho xã hội thiếu ổn định và thậm chí còn trở nên phức tạp hơn.

Trong một vài thập kỷ qua, môi trường quốc tế đã rất bất lợi cho các lực lượng đối lập của các nước như Trung Quốc và Việt Nam. Các "Mô hìnhTrung Quốc" do Đặng Tiểu Bình phát minh đã có thể mua đứt các nhà tư bản Tây phương trong cách chia xẻ lao động rẻ tiền, do đó đã gián tiếp kiểm soát chính trị và các viện nghiên cứu của Tây phương. Họ đã có thể ép các xã hội dòng chính của Tây phương phải quy hàng cho lợi ích của Đảng Cộng sản và bỏ rơi các hệ thống giá trị của họ. Điều này đã dẫn đến việc Tây phương tiếp tục truyền máu kinh tế của mình cho các nước cộng sản và áp dụng chính sách khoan nhượng và mềm mỏng trước những nhà tư bản đỏ quan liêu của đảng CS.

Trong suốt 16 năm tại chức của Tổng thống Mỹ Bill Clinton và George W. Bush, chính sách nhân nhượng của họ đã đạt đến cao điểm của nó. Mối quan hệ giữa các nền dân chủ Tây phương và các chế độ độc tài châu Á đã chuyển từ đối đầu, sang khoan nhượng và hợp tác. Các lực lượng đối lập ở nước ngoài của Trung Quốc và Việt Nam trở thành cái gai trong mắt của các chính trị gia của các nước dân chủ. Xử dụng từ ngữ của một học giả người Mỹ thiên tả nổi tiếng: "những nhà hoạt động dân chủ chống cộng sản không đáp ứng các dòng tư tưởng chính của Mỹ".

Tuy nhiên, hiện nay tình hình này đang thay đổi. Mặc dù chính sách khoan nhượng vẫn chiếm chủ đạo, nền kinh tế Tây phương đang trên đà suy thoái bởi việc truyền máu của mình cho các nước cộng sản trong suốt hơn một thập kỷ. Cái được gọi là lý thuyết "nền kinh tế thị trường tự do" đang thua trận trước nền kinh tế thị trường không miễn phí. Trong khi những nhà kinh doanh của cả hai phía Tây và Đông thu về mức lợi nhuận siêu phàm, người ăn lương giờ hay lương năm lại chẳng hưởng được lợi ích gì của sự phát triển kinh tế. Thay vì mở rộng, thị trường giảm mạnh, đó là nguyên nhân gốc rễ của sự suy thoái kinh tế toàn cầu. Vì vậy, các nước Tây phương bắt đầu nhận ra sai lầm lịch sử này và tự nhiên là sẽ có biện pháp sửa chữa mà thôi. Họ phải từ bỏ chính sách khoan nhượng của họ với chính quyền Cộng sản, và khởi động lại một cuộc đối đầu và cạnh tranh mới. Họ nên bắt đầu cuộc đối đầu của họ bằng việc bảo vệ thị trường trước đã.

Sự thay đổi này là điều kiện bên ngoài, điều có thể ép buộc hệ thống quan liêu tư bản mới của Đảng Cộng sản phải cải cách, hoặc sẽ bị sụp đổ. Thành phần đối lập ở nước ngoài có nhiệm vụ chính ngoài việc liên tục xử dụng các phương tiện truyền thông để tích cực cổ động cho nền dân chủ và tự do. Nhiệm vụ mới này, trong khi sự hợp tác với một chính sách bảo vệ thị trường của các nước dân chủ, sẽ chống lại chủ nghĩa dân tộc được huy động bởi Đảng Cộng sản một cách tự nhiên. Bởi vay mượn sức mạnh của quốc tế, chúng ta có thể thúc đẩy công cuộc cải cách của hệ thống tái phân phối, hay cuộc cách mạng chính trị tại mỗi quốc gia của chúng ta. Trận chiến mậu dịch này sẽ không có lợi cho hệ thống tư bản quan liêu; nhưng sẽ chỉ có lợi cho những người lao động ăn lương giờ và lương năm, hay những nguồn vốn tư nhân của các nước, đó là biện pháp tốt nhất để đẩy mạnh cho cuộc cách mạng dân chủ và để tránh các cuộc nổi dậy bị rối loạn.

Sau cùng, để tôi nói rõ điều này, dưới một môi trường không có các quyền tự do ngôn luận và truyền thông cơ bản, nhưng với một hệ thống kinh tế lớn mạnh của chủ nghĩa tư bản quan liêu, những cái gọi là "cuộc cách mạng sắc màu của hòa bình, hợp lý và phi bạo lực" có thể chỉ là một mưu mẹo của gian dối; với những người tin vào nó nhất thì cũng chỉ là một cơn mộng tưởng không thể nhận ra được.

Asia-News

*********************************************************

Toàn văn bằng Anh ngữ:

Wei Jingsheng: China and Vietnam, economic giants on the brink of change or collapse
by Wei Jingsheng

The great Chinese dissident compares the two tigers of Asian Development and warns: the domestic opposition is increasing, and is increasingly determined. Even the West is disappointed: its policy of tolerance towards human rights violations, has not led to anything, not even greater economic benefits

Los Angeles (AsiaNews) - Wei Jingsheng, the "father of democracy" in China, strongly attacks those who think that we can achieve economic development without human rights. And, in a speech at a symposium on human rights and democracy development in China and Vietnam, traces an interesting parallel between the two nations. Dominated by a single party regime, they are both in full swing of development, but the absence of conflicting voices brings them inexorably towards a social revolution. At the same time, the capitalist world, which has tried to absorb both in the production chain, closing its eyes to human rights violations, finds itself in the present economic crisis. Here is the full text of the intervention, delivered in Los Angeles last week.

To learn about the democratic future of China and Vietnam, we need to make an analysis of both countries, as well as to understand the international environment of both of them. Then we could learn both favourable and disadvantaged conditions for us, thus to guide our actions.

The current social characteristic for both Vietnam and China is that although both countries have transformed into bureaucratic monopoly capitalist states, they are somehow different from Russia and Eastern Europe. The biggest difference is that they are still under the Communist Party's one-party dictatorship. Without competition in a multi-party system, both countries lack the more relaxed environment for speech and publications that both Russia and East Europe have. In Vietnam and China, it is very hard for the opposition to survive inside the country, and the opposition overseas has much more difficulty to participate in the politics inside. Thus, it produces a big predicament for us.

The special agencies of the Communist Party have become very effective. With the disjunction of inside and outside, it plants their agents, misguides our directions, sows dissension, and even leads the opposition into its traps. This makes a transformation or revolution facilitated by a united opposition that is well organized and well planned very difficult. At the current stage, the main form of opposition is by the people on their own with their decentralized action against the tyranny and economic ultra-exploitation. The public media are the main tool to mobilize the people. Traditional secretive organizations could only have small-scale operations. The overall mobilization of the people could only depend on mass communication tools. This is why the Chinese Communist regime pays great attention to block the information of both news media and the Internet.

On the other side, due to the lack of basic human rights, the exploitation and suppression by the combined effort from the government officials and business become ever more stark, thus resulting in even stronger opposition. So the transformation forces of countries such as China, Vietnam and North Korea are mainly from the middle and lower classes. The ways of transformation are not just limited to peaceful ones. Violent opposition often becomes the main force that impels societies to change. Also due to the intimate connection of government officials and business, the government has lost its judging position over business disputes. The internal fights within the governments have become even more violent than at any other times and circumstances. The surfacing of the criminal underworld and personal military have become a new routine in assisting political struggle, thus making the society even less stable and more complicated.

In the past a few decades, the international environment has been very unfavourable to the opposition forces of countries such as China and Vietnam. The "China Model" invented by Deng XiaoPing was able to buy out the Western capitalists in the way of sharing the cheap labour, thus indirectly controlling the politics and academics of the West. It was able to force the mainstream society of the West to surrender themselves to the interests of the Communist Party and give up their value systems. This has resulted in the West continuing its economic blood transfusion to the Communist countries and taking tolerant and appeasement policies toward the new style bureaucratic capitalists of the Communist Parties. During the 16 years of US President Bill Clinton and George W. Bush, this policy of appeasement reached its peak. The relationship between the Western democracy and Asian dictatorship transformed from confrontation, to tolerance, to open cooperation. The overseas opposition forces of China and Vietnam became thorns in the eyes of the politicians of these democratic countries. Using the words of a well-known American scholar on the left: "these anti-Communist pro-democracy activists do not meet the main ideology stream of America".

However, now the situation is changing. Although the appeasement policy still occupies the mainstream, the west economy is in recession due to its blood transfusion to the Communist countries over more than one decade. The so-called "free market economy" theory lost its battle against the not free market economy. While the business people of both West and East made super profits, the wage and salary earners did not get the benefit of the economic development. Instead of expansion, the market shrank, which is the root cause of the global economic recession. Thus, the Western countries started to realize this historic mistake and naturally will take measures to correct it. They should give up their appeasement policies with the Communist government, and restart a new confrontation and competition. They should start their confrontation from market protection first.

This change is the exterior condition that may force the new bureaucratic capitalist system of the Communist Party to reform, or to collapse. The overseas opposition has a main task beyond continuously using the media for positive mobilization of democracy and freedom. This new task, in cooperation with a market protection policy by the democratic countries, will be opposing the nationalism that will be mobilized by the Communist Party naturally. By borrowing the power from the international society, we could push for the reforms of the redistribution system, or political revolution in our own countries. This trade battle will not benefit the bureaucratic capitalism; yet will only be beneficial to the waged and salary workers and private capital of our countries, which is the best measure to push for democratic revolution and to avoid the disordered insurrection.

Finally, let me make it clear, under an environment without basic free speech and free media, yet with a matured economic system of bureaucratic capitalism, the so called "colour revolution of peace, rational and non-violence" could be only a trick of deceive; to the best is a good fantasy that cannot be realized.

http://www.asianews.it/news-en/Wei-Jingsheng:-China-and-Vietnam,-economic-giants-on-the-brink-of-change-or-collapse-17482.html

Ảnh earthshope.org

Chúng ta đang sống trong thời điểm đặc biệt khác thường. Các nhà khoa học cho biết rằng chúng ta chỉ có 10 năm ngắn ngủi để thay đổi cách sống hiện tại, hầu ngăn ngừa sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên và các thảm họa do việc biến đổi khí hậu của quả đất gây nên. Sự đe dọa nầy là trầm trọng đối với chúng ta và con cháu của chúng ta. Tất cả mọi người nên dự phần vào nỗ lực từ bỏ cách sống hủy hoại môi trường và làm đảo lộn hệ sinh thái địa cầu, và phim HOME đã được hình thành nhằm gởi tín hiệu kêu gọi cấp bách đến mỗi người trong chúng ta.

HOME (English with subtitles) - 1:33:18

Click vào các link dưới đây để xem phim HOME bằng các ngôn ngữ khác (Click to watch HOME in other languages):

HOME (FR) - 1:33:39 - (French version - Version française)

HOME (ES) - 1:33:18 - (Spanish version - Versión en español)

Дом ( Russian version - Русская версия ) - 1:29:33

HOME (DE) - 1:33:18 - Deutsch version (Deutsch mit untertiteln)

HOME - النسخة العربية (Arabic version - 1:29:34) - بيتنا

Mặt trời mọc, mặt trời lặn. Ảnh graffititest

101 ĐIỀU THÚ VỊ VỀ TRÁI ĐẤT
Source: vnexpress

Chúng ta đang sống trên một quả cầu đầy những điều kỳ quặc và độc đáo. Thực chất nó không phải hình cầu mà là một hành tinh hoang dại, lổn nhổn những ngọn núi lửa lụi tàn, rung chuyển bởi các trận động đất kinh hoàng, ngập chìm trong những cơn đại hồng thủy. Nhưng đâu mới là điều tồi tệ nhất?

Một số thung lũng của trái đất chìm sâu dưới biển. Nhiều ngọn núi lại vươn chồi lên trên lớp không khí mỏng. Bạn có thể nêu tên điểm thấp nhất trên trái đất? Đỉnh cao nhất? Bạn có biết đường vào trung tâm trái đất là bao xa và có gì ở đó? Nơi nóng nhất, lạnh nhất, khô nhất, lộng gió nhất là ở đâu?

1. Nơi nào nóng nhất trên trái đất?

Nếu bạn đoán là Thung lũng chết ở California, Mỹ, thì bạn hoàn toàn sai. El Azizia ở Libya đã đạt được nhiệt độ kỷ lục 57,8 độ C vào 13/9/1922. Thung lũng chết chỉ đạt 56,6 độ C vào 10/7/1913.

2. Nơi lạnh nhất trên thế giới?

Ở rất xa, nhiệt độ thấp nhất từng đo được trên trái đất là -89 độ C ở Vostok, Nam Cực, vào ngày 21/7/1983.

3. Cái gì tạo nên sấm sét?

Nếu bạn đoán rằng "tia chớp" thì cũng xin bái phục. Nhưng có một câu trả lời sáng tỏ hơn. Không khí xung quanh tia chớp bị hâm nóng lên gấp 5 lần nhiệt độ của mặt trời. Sự hâm nóng đột ngột này khiến không khí nở ra nhanh hơn tốc độ của âm thanh, làm cho không khí xung quanh bị nén lại và tạo nên shock wave, chúng ta nghe thấy như tiếng sấm.

4. Đá có thể nổi trên nước?

Trong những đợt phun trào núi lửa, lớp khí bị bắn ra mạnh mẽ từ dung nham tạo nên một loại đá sủi bọt gọi là đá bọt, chứa đầy các bong bóng khí. Một số hòn đá này có thể nổi trên mặt nước.

5. Đá có thể to lên không?

Có, nhưng theo dõi quá trình này thì còn chán hơn là xem sơn khô. Những hòn đá này (iron-manganese crusts) lớn lên trên các ngọn núi ở dưới biển. Chúng kết tủa chậm rãi vật chất từ nước biển, to lên khoảng 1 mm trong 1 triệu năm. Móng tay của bạn cũng mọc lên từng đó trong 2 tuần.

6. Bao nhiêu lượng bụi từ không trung rơi xuống trái đất mỗi năm?

Con số này vô định, nhưng USGS cho rằng có ít nhất 1.000 triệu gram, tức là khoảng 1.000 tấn vật chất rơi vào bầu khí quyển mỗi năm và hạ cánh xuống bề mặt trái đất.

7. Bụi có thể bay bao xa trong gió?

Một nghiên cứu vào năm 1999 cho biết bụi từ châu Phi đã tìm đường tới Florida và khiến nhiều nơi ở bang này vượt giới hạn chất lượng không khí cho phép do Uỷ ban bảo vệ môi trường Mỹ quy định. Số bụi đó được những cơn gió lớn ở Bắc Phi đón đường và đưa lên cao 6.100 m, nơi đó bụi lại gặp gió mậu dịch và được đưa qua biển. Bụi từ Trung Quốc cũng đã vượt đại dương tìm sang Bắc Mỹ.

8. Thác nước cao nhất thế giới ở đâu?

Thác Thiên thần (Angel Falls) ở Venezuela, chảy từ độ cao 979 m.

9. Hai thành phố lớn nào của Mỹ sẽ bị nhập vào nhau?

Khe nứt San Andreas chạy theo hướng bắc nam đang phân tách với tốc độ 5 cm/năm, khiến cho Los Angeles tiến gần về San Francisco. Ước đoán Los Angeles sẽ trở thành khu vực ngoại ô của thành phố bên Vịnh trong 15 triệu năm nữa.

10. Trái đất có phải hình cầu?

Do hành tinh của chúng ta xoay tròn và linh hoạt hơn bạn có thể tưởng tượng, nó phình ra ở phần giữa, tạo nên hình giống như quả bí ngô. Chỗ phình ra này đang giảm dần qua hàng thế kỷ, nhưng nay bỗng nhiên nó lại phát triển. Chính sự băng tan ngày càng nhiều trên trái đất chính là nguyên nhân khiến vành xích đạo nở ra.

11.Trọng lực trên sao Hỏa bằng 38% trọng lực trái đất, tính ở mực nước biển. Vì thế, một người nặng 100 kg trên trái đất sẽ nặng 38 kg trên sao Hoả. Tuy vậy, theo những kế hoạch hiện thời của NASA thì phải mất hàng thập kỷ nữa con số này mới được kiểm chứng.

12. Một năm trên sao Hỏa dài bao nhiêu?

Nó đúng bằng một năm, nếu bạn đến từ sao Hỏa. Nhưng đối với người trái đất, nó gần như dài gấp đôi. Hành tinh đỏ mất 687 ngày để quay quanh mặt trời, so với 365 ngày của trái đất.

13. Một ngày trung bình trên sao Hỏa dài bao nhiêu?

Người sao Hỏa có thể ngủ (hoặc làm việc) nhiều hơn nửa tiếng mỗi ngày so với bạn.. Một ngày trên sao Hỏa dài 24 giờ 37 phút, so với 23 giờ 56 phút trên trái đất. Một ngày trên bất cứ hành tinh nào thuộc hệ mặt trời được tính bằng thời gian nó tự xoay tròn đúng một vòng trên trục, tức là làm cho mặt trời nhô lên vào buổi sáng và lặn xuống vào buổi tối.

14. Núi lửa nào lớn nhất?

Núi Mauna Loa ở Hawaii chiếm danh hiệu này trên trái đất. Nó cao 15,2 km tính từ chân núi nằm ở dưới đáy biển. Nhưng ngọn núi Olympus Mons trên sao Hoả còn vĩ đại hơn - nó xuyên thủng bầu trời hành tinh đỏ với độ cao 26 km. Nền móng của ngọn núi này có thể bao phủ hầu như toàn bộ bang Arizona, Mỹ.

15. Trận động đất gây thiệt mạng nhiều nhất từ trước tới nay?

Kỷ lục về trận động đất thần chết xảy ra vào năm 1557 ở Trung Quốc. Nó giáng xuống khu vực nơi người dân chủ yếu sống trong những hang động bằng đá. Dãy đá sụp đổ, giết chết khoảng 830.000 người. Một trận địa chấn kinh hoàng khác cũng đổ xuống Đường Sơn, Trung Quốc vào năm 1976. Hơn 250.000 người thiệt mạng.

16. Trận động đất mạnh nhất trong giai đoạn gần đây?

Trận động đất xảy ở ngoài biển Chile vào năm 1960 có cường độ 9,6 richter và gây ra vết nứt dài 1.600 km. Một trận động đất như vậy xảy ra tại một thành phố lớn có thể làm tan tành những công trình có kỹ thuật xây dựng hiện đại nhất.

17. Trận động đất nào kinh hoàng hơn: Kobe (Nhật Bản) hay Northridge, California ( Mỹ )?

Trận động đất ở Northridge vào năm 1994 mạnh 6,7 độ richter và làm 60 người chết, 6.000 người bị thương, thiệt hại hơn 40 tỷ USD.

Trận động đất ở Kobe vào năm 1995 có cường độ 6,7 richter và giết chết 5.530 người. Khoảng 37.000 người bị thương và nền kinh tế thất thoát 100 tỷ USD.

18. Khoảng cách tới trung tâm trái đất là bao xa?

Khoảng cách từ bề mặt trái đất tới trung tâm là gần 5.955 km. Hầu hết thành phần trái đất là chất lỏng. Chỗ vỏ rắn nhất của hành tinh chỉ dày khoảng 66 km - mỏng hơn vỏ của một quả táo, tính theo tỷ lệ tương đương.

19. Ngọn núi cao nhất thế giới?

Núi Everest ở Nepal cao gần 9 km trên mực nước biển.

20. Mặt trăng đã bao giờ gần hơn thế này chưa?

Nó đã từng gần hơn rất nhiều. Một tỷ năm trước đây, mặt trăng nằm trong một quỹ đạo nhỏ hơn, chỉ mất khoảng 20 ngày để quay quanh chúng ta. Một ngày trên trái đất hồi đó dài 18 tiếng. Hiện mặt trăng vẫn tiến ra xa, khoảng 4 cm/năm. Trong khi đó vòng quay của trái đất lại chậm lại, khiến cho ngày kéo dài ra. Trong tương lai xa, một ngày trên trái đất sẽ dài 960 tiếng!

21. Điểm cạn thấp nhất trên trái đất?

Bờ biển Chết ở Trung Đông thấp 400 m dưới mặt biển. Vị trí thứ 2 là Bad Water ở Thung lũng Chết, California, ở vị trí 86 m dưới mặt biển.

22. California đang chìm dần?

Thực tế là một số phần của bang này đang bị như vậy. Sự xê dịch lên xuống của một số hồ nước tự nhiên ở dưới mặt đất đang khiến cho California lún xuống 11cm/năm. Các hệ thống nước và cống ngầm có thể bị đe doạ.

23. Con sông dài nhất?

Sông Nile ở châu Phi dài 6.695 km.

24. Bang chịu nhiều động đất nhất ở Mỹ?

Alaska thường xuyên phải chịu một trận động đất mạnh 7 độ richter mỗi năm, và một cơn động đất mạnh hơn 8 độ richter trung bình sau 14 năm. Florida và North Dakota chịu ít động đất nhất ở Mỹ.

25. Nơi khô hạn nhất trên thế giới?

Vùng Arica ở Chile chỉ có 0,76 mm lượng mưa mỗi năm. Với lượng đó cần mất một thế kỷ để hứng đủ một tách cà phê.

26. Cái gì gây ra sụt lở đất?

Lượng mưa dồn dập trong một giai đoạn ngắn có thể gây ra các dòng chảy bùn và rác thải với tốc độ cao. Lượng mưa dầm dề kéo dài trong một thời gian dài lại tạo ra những vụ lở đất lớn từ từ. Mỗi năm, nước Mỹ thiệt hại 2 tỷ USD do sụt lở đất. Trong một trận bão kỷ lục ở San Francisco vào tháng 1/1982, khoảng 18.000 dòng chảy rác thải hình thành trong một đêm. Thiệt hại tài sản lên tới 66 triệu USD cùng 25 người chết.

27. Bùn chảy với tốc độ bao nhiêu?

Những dòng chảy như thác bùn có thể di chuyển với tốc độ 160 km/giờ.

28. Vật chất trong lòng trái đất cũng chảy?

Bạn đoán đúng rồi đấy. Năm 1999, các nhà khoa học tìm thấy vật liệu tan chảy trong lõi trái đất chảy theo các dòng xoáy mà sức mạnh của nó tương tự như bão lốc.

29. Nơi ẩm ướt nhất trên trái đất?

Lloro, Colombia có lượng mưa trung bình hàng năm là hơn 13 m, gấp 10 lần những thành phố ẩm nhất ở châu Âu hoặc Mỹ.

30. Trái đất có chuyển qua các thời kỳ khác nhau như mặt trăng?

Từ sao Hoả, có thể nhìn thấy trái đất chuyển qua các giai đoạn khác nhau (cũng như chúng ta nhìn thấy sao Kim thay đổi). Trái đất nằm trong quỹ đạo của sao Hoả và khi 2 hành tinh cùng di chuyển qua mặt trời, ánh sáng mặt trời chiếu xuống hành tinh của chúng ta theo một góc khác.

31. Hẻm núi lớn nhất sao Hỏa?

Grand Canyon được coi là hệ thống hẻm núi lớn nhất thế giới, dài 446 km.
Nhưng hẻm núi Valles Marineris trên sao Hoả còn dài tới 4.800 km. Nếu đặt trên bản đồ nước Mỹ, nó sẽ kéo dài từ New York tới Los Angeles. Vết sẹo khổng lồ trên bề mặt hành tinh đỏ này sâu tới 8 km.

32. Hẻm núi sâu nhất ở Mỹ?

Hẻm núi Hells dọc theo biên giới Oregon - Idaho sâu hơn 2,4 km. Trong khi đó, Grand Canyon sâu không quá 2 km.

33. Trái đất có phải là hành tinh đá lớn nhất trong hệ mặt trời?

Hoàn toàn đúng như vậy. Đường kính trái đất tại đường xích đạo là 12.756 km. Sao Kim là 12.104 km. Sao Hoả và sao Thuỷ nhỏ hơn rất nhiều. Sao Diêm Vương cũng là hành tinh đá nhưng quá nhỏ.

34. Có bao nhiêu núi lửa từng hoạt động trên trái đất?

Có khoảng 540 núi lửa trên mặt đất từng phun trào. Không ai biết rõ có bao nhiêu núi lửa ở dưới biển đã hoạt động từ trước tới nay.

35. Không khí bao gồm chủ yếu là ôxy?

Bầu khí quyển của trái đất chiếm 80% là nitơ. Phần còn lại chủ yếu là ôxy, với một lượng rất nhỏ các tạp chất khác.

36. Thác nước cao nhất ở Mỹ?

Thác Yosemite ở California cao 739 m.

37. Bao nhiêu phần trăm lượng nước trên thế giới nằm ở đại dương?

Khoảng 97%. Đại dương chiếm 2/3 bề mặt trái đất, điều đó có nghĩa là nếu có một thiên thạch va vào trái đất thì nó sẽ bắn tung toé.

38. Vùng đất nào chứa lượng nước ngọt lớn nhất trên thế giới?

Gần 70% lượng nước ngọt trên trái đất nằm trong các tảng băng ở Nam cực và Greenland. Số còn lại nằm trong bầu khí quyển, sông suối, mạch nước ngầm và chiếm chỉ khoảng 1%.

39. Đại dương lớn nhất trên trái đất?

Thái Bình Dương bao phủ một diện tích rộng 165 triệu km2, lớn hơn gấp 2 lần Đại Tây Dương. Nó có độ sâu trung bình là 3,9 km.

40. Tại sao trái đất lại hầu như không có miệng hố, trong khi mặt trăng lại lỗ chỗ?

Trái đất hoạt động tích cực hơn về mặt địa lý và thời tiết. Một số miệng hố vài triệu tuổi đã được bao phủ bởi thực vật, biến đổi qua động đất và lở đất, cùng với những hiện tượng mưa gió. Trong khi đó mặt trăng khá yên tĩnh về mặt địa lý và hầu như không có thời tiết, nên các miệng hố trên đó vẫn nguyên sơ qua hàng tỷ.

41. Vùng đất liền thấp nhất trên trái đất?

Bờ biển Chết, nằm giữa Israel và Jordan, nằm ở độ sâu 394 m dưới mực nước biển.

42. Hồ lớn nhất thế giới?

về kích cỡ và dung lượng là Caspian Sea, nằm giữa đông nam châu Âu và tây Á.

43. Nơi có nhiều động đất và phun trào núi lửa nhất trên trái đất?

Hầu hết xảy ra dọc theo ranh giới của hàng chục mảng thạch quyển khổng lồ trôi nổi trên bề mặt trái đất. Một trong những vành đĩa nơi động đất và phun trào núi lửa xảy ra nhiều nhất là quanh Thái Bình Dương, thường được gọi là Vành đai lửa Thái Bình Dương. Nó gây ra các vụ chấn động và nung nóng trải dài từ Nhật Bản tới Alaska và Nam Mỹ.

44. Bên trong trái đất nóng đến mức nào?

Nhiệt độ của trái đất tăng 20 độ C cứ sau mỗi km tiến sâu vào trong. Gần trung tâm, nhiệt độ lên tới ít nhất 3.870 độ C.

45. Ba quốc gia có số núi lửa hoạt động lớn nhất trong lịch sử?

Indonesia, Nhật Bản và Mỹ, theo thứ tự giảm dần về mức độ hoạt động.

46. Có bao nhiêu người trên thế giới đối mặt với thảm họa từ núi lửa?

Vào năm 2000, các nhà khoa học đã ước tính núi lửa sẽ gây ra thảm họa rõ rệt cho ít nhất 500 triệu người, tương đương với dân số toàn thế giới vào đầu thế kỷ 17.

47. Nguồn nào chứa lượng nước ngọt lớn nhất toàn cầu: hồ, suối hoặc nước ngầm?

Nước ngầm chứa tới 30 lần lượng nước so với tất cả các hồ nước ngọt, và gấp 3.000 lần lượng nước ở sông, suối trên toàn cầu. Nước ngầm được chứa trong các tầng ngậm nước tự nhiên ở dưới mặt đất.

48. Vụ động đất nào lớn hơn, năm 1906 ở San Francisco hay 1964 ở Anchorage, Alaska?

Trận động đất ở Anchorage mạnh 9,2 độ richter, trong khi cơn địa chấn ở San Francisco có cường độ 7,8 richter.

49. Vụ động đất nào kinh hoàng hơn về số người thiệt mạng và tài sản: động đất năm 1906 ở San Francisco hay 1964 ở Anchorage?

Trận động đất ở San Francisco đứng đầu. Nó gây ra 700 cái chết so với 114 của trận động đất ở Anchorage. Thiệt hại về tài sản ở San Francisco cũng lớn hơn, do hoả hoạn đã phá huỷ hầu hết các công trình bằng gỗ thời đó.

50. Có phải nhân trái đất là rắn?

Phần bên trong nhân trái đất được coi là rắn. Nhưng phần bên ngoài của nhân lại tan chảy. Các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra được hợp chất chính xác của nó.

51. Có phải toàn bộ trái đất xoay tròn theo một tốc độ?

Phần lõi rắn bên trong - lượng sắt khổng lồ tương đương với kích cỡ của mặt trăng - xoay nhanh hơn phần bên ngoài của lõi sắt là chất lỏng.

52. Có bao nhiêu người chết vì núi lửa trong 500 năm qua?

Ít nhất là 300.000 người. Từ năm 1980 đến 1990, núi lửa đã làm thiệt mạng ít nhất 26.000 người.

53. Bao nhiêu bề mặt trái đất gồm đá núi lửa?

Các nhà khoa học ước tính hơn 3/4 bề mặt trái đất là đá núi lửa - đá phun trào từ núi lửa hay đá tan chảy dưới bề mặt trái đất.

54. Động đất có thể gây ra sóng thần?

Đúng, nếu trận động đất bắt nguồn từ dưới đáy biển. Gần tâm chấn, đáy biển dâng lên hạ xuống, đẩy nước lên xuống. Nhịp điệu này tạo ra làn sóng toả ra mọi hướng. Một cơn sóng thần có thể rất to nhưng khá thấp ở dưới nước sâu. Khi gần đến bờ nó vọt lên và có thể đạt tới chiều cao của các toà nhà cao tầng. Thiên thạch cũng có thể gây ra sóng thần.

55. Có phải sóng thần đều là những đợt sóng cao khi nó đổ vào bờ biển?

Không, ngược lại với hình ảnh nghệ thuật về sóng thần, hầu hết không tạo thành các làn sóng khổng lồ mà chúng giống như các đợt thuỷ triều nhanh và lớn.

56. Bao nhiêu phần đất liền trên trái đất là sa mạc?

Khoảng 1/3.

57. Nơi sâu nhất trong đại dương?

Độ sâu lớn nhất là 11 km ở Rãnh Mariana, thuộc Thái Bình Dương, gần Nhật Bản.

58. Tốc độ gió cao nhất thu được từ trước đến nay?

Trước đây người ta vẫn cho rằng gió thổi nhanh nhất là 372 km/giờ ở Mounth Washington, New Hampshire vào ngày 12/4/1934. Nhưng vào tháng 5/1999 ở Oklahoma, các nhà nghiên cứu thu được vận tốc gió là 513 km/giờ. Để so sánh, gió trên sao Hải vương có tốc độ 1.448 km/giờ.

59. Có bao nhiêu lượng nước ngọt được trữ trên trái đất?

Hơn 2 triệu dặm khối nước ngọt lưu trữ trên hành tinh, nửa trong số đó nằm trong khoảng 800 m trên bề mặt trái đất.

60. Trái đất bao nhiêu tuổi?

Hành tinh của chúng ta hơn 4,5 tỷ tuổi, trẻ hơn mặt trời một ít. Bằng chứng mới đây (*)cho thấy trái đất thực ra hình thành sớm hơn rất nhiều, khoảng 10 triệu năm sau mặt trời.


Mặt trời mọc. Ảnh sercc.com

(*)Trái đất già hơn chúng ta tưởng

Hệ mặt trời.

Các hành tinh thuộc phần trong thái dương hệ - gồm sao Thủy, sao Kim, trái đất, sao Hỏa - đã bắt đầu hình thành trong khoảng 10.000 năm, sau khi những cuộc bùng phát năng lượng của mặt trời khởi động vào 4,5 tỷ năm trước. Và trái đất chính thức trở thành một thiên thể khoảng 10 triệu năm sau sự ra đời của mặt trời, sớm hơn rất nhiều so với suy nghĩ trước đây.

Tác giả nghiên cứu Stein B. Jacobsen cho biết vào giai đoạn thôi nôi, mặt trời được bao phủ bởi các đám khí và gas. Đám vật chất này từ từ kết khối thành những mảng lớn dần lên. Cuối cùng, chúng hình thành nên 4 hành tinh thuộc phần trong của hệ mặt trời.

Trong vòng 10 triệu năm, trái đất đã đạt được 64% kích cỡ hiện tại của nó và là thiên thể thống trị trong vòng 150 triệu km tính từ mặt trời.

Sự kiện lớn cuối cùng trong quá trình hình thành của trái đất là sự va chạm với một thiên thể có kích thước của sao Hoả, xảy ra khoảng 30 triệu năm sau khi mặt trời ra đời. Vụ va đập dữ dội này đã bồi thêm hàng triệu tấn vật chất vào trái đất. Một số vật chất rơi vào quỹ đạo của trái đất và hình thành nên mặt trăng.

Một cuộc phân tích trước đây trên chất đồng vị của vỏ trái đất cho thấy hành tinh này đã ra đời 50 triệu năm trước, sau khi mặt trời hình thành. Nhưng Jacbosen cho biết cuộc phân tích dữ liệu (**) cũng ủng hộ giả thuyết rằng trái đất hình thành sớm hơn rất nhiều.

(**)Trái đất hình thành nhanh gấp đôi chúng ta tưởng

Hệ mặt trời hình thành sau một vụ nổ siêu tân tinh lớn.

Những tính toán mới nhất về tuổi của hệ mặt trời cho biết, trái đất được hình thành trong vòng 20-30 triệu năm sau khi hệ mặt trời ra đời. Con số này là rất khiêm tốn nếu so với các kết luận trước kia, cho rằng trái đất phải mất 50 triệu năm để có được nhân của mình.

Theo các nhà khoa học, sự thành tạo của hệ mặt trời về cơ bản diễn ra như sau: Khoảng 4,6 tỷ năm trước, một siêu tân tinh khổng lồ bùng nổ, kéo theo sự ra đời của mặt trời. Tiếp đó, một cơn sóng chấn khổng lồ đã nén ép vật chất còn lại thành những khối bụi nhỏ hơn. Cuối cùng, chúng liên kết với nhau để tạo nên thiên thạch, sao chổi, mặt trăng và các hành tinh khác trong hệ mặt trời như ngày nay. Tuy nhiên, không dễ gì để tính được thời điểm diễn ra vụ nổ và tốc độ của nó.

Những bằng chứng địa chất trước kia cho rằng nhân trái đất ra đời khoảng 50 triệu năm sau vụ nổ. Bằng chứng địa chất mà các nhà nghiên cứu xử dụng là hai đồng vị hafini 128 và vonfram 128. Cả hai nguyên tố này rất phong phú tại thời điểm hệ mặt trời sinh ra, và dấu vết của chúng vẫn còn tồn tại đến ngày nay. Hafini 128 có chu kỳ bán rã 9 triệu năm. Sau khi phân rã, nó chuyển thành vonfram 128. Do tính ưa kim loại, nên tất cả các vonfram 128 được sinh ra đều co cụm về nhân của các hành tinh (như trái đất và sao Hỏa). Vì vậy, các nhà nghiên cứu nhận định, bất cứ nguyên tử vonfram 128 nào được tìm thấy trong lớp manti của trái đất và sao Hỏa ngày nay đều là sản phẩm trực tiếp của hafini 128. Nếu biết được thời gian phân rã của các nguyên tố này, chúng ta có thể tìm ra tuổi của lớp đá.

Tuy nhiên, con số 50 triệu năm dường như chưa chính xác. Mới đây, Thorsten Klein từ Đại học Muenster (Đức) và cộng sự đã phân tích lại tỷ lệ hafini 128/vonfram 128 trên một loạt các mẩu đá sao Hỏa và các mẩu thiên thạch khác. Sau đó, họ so sánh với tỷ lệ trong các mẫu ở lớp manti của trái đất. Kết quả của phân tích này đã rút ngắn khoảng thời gian hình thành nhân trái đất xuống còn 20 đến 30 triệu năm.

Kleine kết luận: “Sự tạo thành nhân, và từ đó vật chất phủ thêm bên ngoài để tạo nên các hành tinh rắn, đã kết thúc trong 30 triệu năm đầu tiên của hệ mặt trời. Riêng nhân sao Hỏa có lẽ đã hình thành trong khoảng 13 triệu năm”. Một cách độc lập, nhóm nghiên cứu của Quingzhu tại Đại học Harvard ( Mỹ ) cũng cho ra kết quả gần như trùng khớp.

Các nhà nghiên cứu cho biết, việc loại bỏ được những nghi ngờ về thời điểm và diễn biến sự thành tạo các hành tinh sẽ cho phép họ tập trung sang những vấn đề khác, liên quan tới sự ra đời của trái đất, chẳng hạn sự kiện mặt trăng chia tay với hành tinh chúng ta.

61. Sa mạc lớn nhất thế giới?

Sa mạc Sahara ở bắc Phi rộng gấp 23 lần sa mạc Mojave ở phía nam California, Mỹ.

62. Hành tinh nào có nhiều mặt trăng hơn, trái đất hay sao Hoả?

Sao Hoả có 2 vệ tinh xoay quanh là Phobos và Deimos. Trái đất chỉ có một vệ tinh tự nhiên là mặt trăng. Những hành tinh ở vòng ngoài thường có nhiều mặt trăng, hầu hết mới được tìm thấy gần đây và có thể dẫn tới trường hợp các nhà khoa học cần phải định nghĩa lại thế nào là mặt trăng.

63. Hồ sâu nhất thế giới?

Hồ Baikal ở miền trung nam Siberia có độ sâu 1,7 km. Hồ có niên đại 20 triệu năm và chứa 20% lượng nước ngọt trên trái đất.

64. Nguồn gốc từ "volcano" (núi lửa)?

Nó bắt nguồn từ "Vulcan" - vị thần lửa của La Mã.

65. Có bao nhiêu khoáng chất tồn tại trên trái đất được biết tới?

Có khoảng 4.000 khoáng chất, trong đó chỉ khoảng 200 là có tầm quan trọng lớn. Chừng 50-100 khoáng chất mới được miêu tả mỗi năm.

66. Lượng nước dự trữ trên toàn cầu?

Tổng lượng nước dự trữ trên toàn cầu là 326 triệu dặm khối.

67. Đảo lớn nhất thế giới?

Đảo Greenland bao phủ diện tích 2.176.000 km2. Lục địa được định nghĩa là những khối đất lớn được tạo nên từ đá có mật độ thấp, trôi nổi trên vật liệu tan chảy bên dưới. Greenland khớp với miêu tả này nhưng nó chỉ bằng 1/3 Australia. Một số nhà khoa học gọi Greenland là hòn đảo, một số lại gọi là lục địa.

68. Nơi nào trên trái đất có nhiều núi lửa nhất?

Đặc điểm địa hình nổi bật nhất trên trái đất là dãy núi lửa khổng lồ ở dưới biển - dãy núi dài hơn 48.000 km và cao trung bình 5,5 km trên đáy biển. Nó được gọi là dãy ngăn cách đại dương, nơi các mảnh thạch quyển bị phân tách khi hoạt động núi lửa diễn ra. Có nhiều núi lửa ở khu vực này hơn là trên mặt đất.

69. Vụ phun trào núi lửa nào tiêu diệt nhiều người nhất?

Đợt phun trào của núi Tambora ở Indonesia vào năm 1815 đã giết chết 90.000 người. Hầu hết chết vì đói sau vụ phun trào bởi mùa màng bị phá huỷ, nước bị ô nhiễm và bệnh tật.

70. Mặt trăng và trái đất sinh ra riêng rẽ?

Không hẳn là như vậy. Một giả thuyết cho rằng mặt trăng được hình thành từ một phần của trái đất, không lâu sau khi hành tinh của chúng ta ra đời. Một thiên thể có cỡ sao Hoả đã đâm sầm vào hành tinh của chúng ta và vỡ tan. Những mảnh vụn bay theo quỹ đạo quanh trái đất, phần lớn tích tụ lại tạo nên mặt trăng, trong khi đó trái đất hầu như không suy suyển.

71. Mỗi giây trên toàn cầu có bao nhiêu lần sét đánh?

Trung bình khoảng 100. Tuy vậy đó chỉ là những lần sét đánh xuống mặt đất. Mỗi phút, có hơn một nghìn trận sấm chớp nổ ra khắp trái đất, tạo ra khoảng 6.000 tia chớp. Rất nhiều trong số đó đi từ đám mây này sang đám mây khác.

72. Tất cả các con sông đều sống?

Tất nhiên là không phải theo nghĩa đen. Nhưng cũng như mọi sinh vật sống khác, các con sông đều có quãng đời của nó. Chúng sinh ra, lớn lên và già đi. Chúng có thể chết trong khoảng thời gian địa chất.

73. Các thiên thạch có thể tạo nên hòn đảo?

Hàng thập kỷ nay người ta đã phỏng đoán rằng những vụ va cham thiên thạch từ xa xưa đã tạo nên các điểm nóng nơi xảy ra hoạt động núi lửa, và đẩy các hòn núi lên khỏi mặt biển nơi trước đây nó chưa từng xuất hiện. Chưa có một câu trả lời chắc chắn cho vấn đề này, nhưng một mô hình máy tính mới cho rằng Hawaii đã được hình thành theo cách này.

74. Bang Louisiana đang phình ra hay chìm đi?

Louisiana mất khoảng 78 km2 đất đai mỗi năm do sụt lở đất ven biển, do giông bão và các nguyên nhân khác từ con người, khiến nó đang chìm dần. Phần lớn New Orleans thực sự chìm 3,4 m dưới mực nước biển.

75. Mực nước biển sẽ tăng bao nhiêu nếu băng Nam cực tan?

Băng Nam cực chiếm gần 90% băng toàn thế giới và 70% nước ngọt toàn cầu.. Nếu toàn bộ băng Nam cực tan, mức nước biển sẽ tăng khoảng 67 m, tương đương với toà nhà 20 tầng. Các nhà khoa học biết rằng đang có một dòng tan chảy bên dưới. Tổ chức Liên Hợp Quốc ước tính theo kịch bản tồi tệ nhất thì mực nước biển sẽ tăng lên 1 m vào năm 2100.

76. Băng có phải là khoáng chất?

Đúng, băng là một loại khoáng chất và được miêu tả trong hệ thống khoáng chất của Dana.

77. Khoáng chất nào mềm nhất?

Talc là khoáng chất mềm nhất. Nó thường được dùng để làm bột talcum.

78. Khoáng chất nào cứng nhất?

Loại mà trở nên vô nghĩa về mặt tình cảm sau khi ly hôn nhưng vẫn giữ được giá trị về mặt tiền bạc (kim cương).

79. Có bao nhiêu màu trong pháo hoa?

Các thành phần hoá chất trong trái đất đã tạo nên màu sắc. Stronti tạo ra màu đỏ, đồng tạo ra màu xanh dương, natri tạo ra màu vàng, mạt sắt và bột than tạo ra màu ánh vàng. Tiếng nổ lớn và tia sáng được tạo ra từ bột nhôm.

80. Trái đất có khí hậu tồi tệ nhất trong hệ mặt trời?

Vẫn có nhiều hiện tượng khí hậu hoang tàn hơn ở nơi khác. Sao Hoả có thể hứng chịu những trận cuồng phong lớn gấp 4 lần trên trái đất. Bão bụi trên hành tinh đỏ có thể nhấn chìm toàn bộ quả cầu. Sao Thổ từng có một trận bão gió bao phủ diện tích lớn gấp đôi hành tinh chúng ta và kéo dài ít nhất 3 thế kỷ. Sao Kim là một địa ngục sống. Sao Diêm vương thường xuyên băng giá hơn nơi lạnh lẽo nhất trên trái đất.

81. Nơi đâu có thủy triều cao nhất?

Tại Burntcoat Head thuộc vịnh Fundy ở Nova Scotia (Canada), các đợt thủy triều có thể dâng cao tới 11,7 m. Vịnh Fundy có hình cái phễu do vậy mà thường xuyên tạo nên những đợt nước triều lớn.

82. Nơi duy nhất có sông băng chảy qua đường xích đạo?

Núi Cotopaxi ở Ecuador có sông băng duy nhất vắt qua đường xích đạo.

83. Hồ lớn nhất ở Bắc Mỹ?

Hồ Superior.

84. Cơn bão khủng khiếp nhất từng đổ bộ vào Mỹ?

Cơn bão cấp 4 đổ vào Galveston, Texas, năm 1900 giết chết hơn 6.000 người..

85. Dãy núi dài nhất thế giới?

Dãy Mid-Atlantic nằm dưới biển gần như chia đôi toàn bộ Đại Tây Dương từ bắc tới nam. Iceland là nơi dãy núi ngầm này nhô lên khỏi mặt biển.

86. Bao nhiêu lượng vàng đã được khai thác trên trái đất từ trước tới nay?

Hơn 193.000 tấn. Nếu gắn kết chúng lại với nhau, sẽ tạo ra một tòa nhà 7 tầng hình lập phương

87. Hai quốc gia sản xuất vàng lớn nhất?

Nam Phi sản xuất 5.300 tấn/năm. Mỹ xuất xưởng 3.200 tấn/năm.

88. Loài thực vật ở Bắc Mỹ có tuổi thọ hàng nghìn năm?

Cây bụi creosote mọc tại Mojave, Sonoran và sa mạc Chihuahuan đã sống từ thời khai sinh của chúa Jesus. Một số cây có thể sống tới 10.000 năm.

89. Trung bình bao nhiêu lượng nước được tiêu thụ trên toàn cầu mỗi ngày?

Khoảng 1,5 tỷ mét khối.

90. Sao Thổ là hành tinh duy nhất có vành đai bao quanh?

Sao Thổ là có vành đai rõ nhất. Nhưng sao Mộc và sao Hải vương đều có vành đai mờ nhạt.

91. Động đất thường xảy ra ở độ sâu bao nhiêu?

Hầu hết rung chuyển khoảng 80 km dưới bề mặt trái đất. Những trận nông hơn thì có thiệt hại lớn hơn. Nhưng sức phá huỷ của mỗi cơn rung chấn còn phụ thuộc vào kết cấu đất đá và thiết kế công trình.

92. Lục địa lạnh nhất, khô nhất và cao nhất trên trái đất?

Chính là Nam cực.

93. Những hòn đá cao tuổi nhất thế giới được tìm thấy ở đâu?

Do đáy đại dương thường xuyên bị biến đổi khi các mảnh thạch quyển di chuyển trên bề mặt trái đất, những hòn đá lâu đời nhất được tìm thấy dưới đáy biển là vào khoảng 300 triệu năm trước. Còn đá trên lục địa cổ xưa nhất có 4,5 tỷ tuổi.

94. Bao nhiêu lượng nước ngọt trên thế giới được lưu trữ trong băng?

Khoảng 70%. Để có được lượng nước này cần mưa rơi liên tục 60 năm trên toàn cầu và phải tìm cách đóng băng được tất cả lượng đó.

95. Hồ trên núi lớn nhất ở Bắc Mỹ?

Hồ Tahoe ở biên giới California-Nevada rộng 42.500 ha, chứa 0,1 tỷ m3 nước và sâu 488 m.

96. Có phải lúc nào cũng tồn tại các lục địa?

Không giống như chúng ta thấy bây giờ. Nhiều nhà khoa học cho rằng trái đất từng là một lục địa khổng lồ khô cằn, nước được đưa đến từ các sao chổi và đại dương hình thành. Sau đó tất cả đất đai trên thế giới tập hợp thành một siêu lục địa gọi là Pangaea. Nó bắt đầu phân tách từ 225 triệu năm trước đây, cuối cùng phân thành các mảng lục địa như chúng ta thấy ngày nay.

97. Bao nhiêu tro bụi núi lửa rơi xuống mỗi ngày?

Lấy một ví dụ. Trong đợt phun trào dữ dội kéo dài 9 giờ ở núi St. Helens ngày 18/5/1980, hơn 540 triệu tấn tro đã trút xuống bao phủ một diện tích rộng 56.980 km2. Đó là đợt phun trào núi lửa kinh hoàng nhất từng xảy ra tại Mỹ.

98. Fenspat là gì?

Đó là loại khoáng chất phổ biến nhất trong lớp vỏ cứng của trái đất.

99. Những điểm tận cùng của nước Mỹ?

Điểm xa nhất về phía đông là đảo Amatignak, Alaska. Điểm xa nhất về phía bắc là Point Barrow, Alaska. Điểm xa nhất về phía nam là mũi phía nam của đảo Hawaii. Điểm xa nhất về phía tây là Pochnoi Point ở Semisopochnoi, Alaska.

100. Nếu bạn được sắp xếp trái đất, mặt trăng và sao Hoả giống như búp bê Matryoshka, thì bạn sẽ xếp thế nào?

Sao Hoả sẽ lọt vào trong trái đất, và mặt trăng sẽ nằm gọn trong sao Hoả. Trái đất to gấp đôi sao Hoả và sao Hoả cũng gần như gấp đôi mặt trăng.

101. Trái đất sẽ luôn ở đó?

Các nhà thiên văn học đã biết rằng trong vài tỷ năm nữa, mặt trời sẽ phồng to đến nỗi "nuối chửng" trái đất. Nếu chúng ta vẫn còn ở đó thì chắc sẽ bị thiêu trụi và bốc hơi. Nếu có cơ hội thì chúng ta có thể "đẩy" trái đất sang một quỹ đạo khác xa hơn và yên bình hơn.

Minh Thi

SAVE OUR PLANET EARTH - HÃY CỨU HÀNH TINH QUẢ ĐẤT CỦA CHÚNG TA

NASA: ICE ON NORTH POLE WILL ALL MELT IN 2012!
(Băng ở Bắc cực sẽ tan hết vào năm 2012)

Nhật thực vành khuyên với độ phủ bóng nhỏ hơn 1 - Ảnh: nightskyinfo

Source: NASA, wikipedia, scienceblog, astronomy.swin.edu.au, hermit.org, astronomy.com, shadowandsubstance, timeanddate, hindu-blog, iloveindia, eclipse-glasses, nightskyinfo

Nhật thực xẩy ra khi mặt trăng ở vị trí nằm giữa mặt trời và trái đất, kết quả là một phần hay toàn thể bóng mặt trời bị mặt trăng che khuất vào ban ngày. Nhật thực vành khuyên xẩy ra khi đường kính bóng mặt trăng nhìn thấy nhỏ hơn đường kính bóng mặt trời, khi mặt trăng di chuyển lọt vào giữa che khuất bóng mặt trời chỉ chừa lại viền sáng mặt trời hình vành khuyên bên ngoài trông như chiếc khuyên tròn, nên gọi là nhật thực vành khuyên, hay là nhật thực vành khăn. Nhật thực vành khuyên cũng có thể trở thành dạng nhật thực bán phần hoặc một phần, trải rộng trên nhiều ngàn dặm.


Trình tự nhật thực vành khuyên. Ảnh: astronomy.com

Thông thường, mỗi năm có 5 lần nhật thực và nguyệt thực, nhưng năm nay chỉ có 4 lần nhật thực và nguyệt thực, nhật thực vành khuyên vào ngày 15 tháng 01/2010 là nhật thực dài nhất trong thiên niên kỷ thứ 3, kể từ sau nhật thực vào ngày 04 tháng 01 năm 1992, và mãi đến ngày 23 tháng 12/3043 mới có lại nhật thực kéo dài như vậy, có nghĩa là phải đợi đến 1033 năm nữa thì mới có lại nhật thực dài tương tự.


Bắc chí tuyến (Tropic of Cancer) và Nam chí tuyến (Tropic of Capricorn). Ảnh: astronomy.swin.edu.au

Nhật thực vành khuyên vốn dĩ là nhật thực đẹp nhất nên được nhiều người trên địa cầu quan sát, riêng nhật thực vành khuyên vào ngày 15 tháng 01/2010 trùng với ngày thứ hai của hội mùa gặt Pongal, tức là ngày hội mùa gặt Makar Sankranti vào giữa tháng giêng dương lịch của Ấn Độ giáo, khi mặt trời di chuyển từ Bắc chí tuyến (chí tuyến Cự giải) đến Nam chí tuyến (chí tuyến Dương cưu) tức là từ Dakshinayana đến Uttarayana, đây cũng là ngày kết thúc gió mùa Đông bắc lạnh lẽo biểu tượng cho sự chết chóc và kém may mắn, bước sang mùa gặt mới, mùa của sự may mắn, sung túc và thịnh vượng. Đây cũng là ngày hội Thần Mặt trời, biểu tượng của quyền năng, sự minh triết, sự tái sinh và hằng sống vĩnh cữu, cho nên các nước Nam Á chào mừng rất linh đình trong suốt 4 ngày liên tiếp, vì vậy, có lẽ đây sẽ là nhật thực được nhiều người chào đón nhất từ trước đến nay, chỉ riêng vùng Nam Á, có lẽ khoảng hơn 100 triệu người sẽ quan sát nhật thực này. Nhật thực sẽ toàn mỹ khi đi qua bầu trời nam Tamil Nadu và bắc Tích Lan (Sri Lanka) trên vùng Ấn Độ dương, là những nơi đang mừng hội Pongal / Makar Sankranti, cho nên người ta còn gọi nhật thực này là nhật thực Pongal.


Ở vùng Tây Ấn và Bangladesh, người ta thi nhau thả những con diều nhiều màu sắc để dâng lên Thần Mặt trời vào những ngày hội Pongal / Makar Sankranti. Năm nay những con diều Ấn sẽ thi nhau bay lên vào lúc xẩy ra nhật thực vành khuyên.


Ảnh động mô tả diễn tiến nhật thực vành khuyên vào ngày 15 tháng 01/2010 - Source: shadowandsubstance

Nhật thực vành khuyên ngày 15 tháng 01/2010 là nhật thực vành khuyên thứ 8 trong thế kỷ 21, và là nhật thực thứ 23 trong 70 nhật thực thuộc chu kỳ Saros 141 (tuần hoàn cứ mỗi 18 năm 11 ngày), độ phủ bóng là 0.9190 có nghĩa là gần đạt đến độ phủ bóng tối đa (có trị số là 1). Nhật thực này sẽ được xem thấy trên một nửa quả địa cầu. Bề rộng của nó trên 300 km ( trên 190 miles), lộ trình trải dài trên 20,000 km từ Phi châu qua Đông Âu, Tây Á, Trung Á, Nam Á, Trung Hoa và Đông Nam Á. Việt nam có thể xem thấy nhật thực này dưới dạng một phần.


Ảnh động mô tả vùng nhật thực vào ngày 15 tháng 1/2010 - Ảnh N.A.S.A.

Nhật thực bắt đầu vào lúc 05:14 UT (giờ Hoàn vũ - Universal Time) và kết thúc vào lúc 08:59:01 UT ngày 15 tháng 01/2010.


Ảnh: hermit.org

Lộ trình của nhật thực vành khuyên ngày 15 tháng 01/2010 như sau:


Ảnh: hermit.org

- Nhật thực bắt đầu trên bầu trời phía tây của Cộng Hòa Trung Phi (Central African Republic) vào lúc 05:14 UT (giờ Hoàn vũ - Universal Time), vào lúc mặt trời mọc ở vị trí 20° về phía đông trên đường chân trời. Bởi vì mặt trăng di chuyển vào vị trí xa quả đất nhất (apogee) trong 2 ngày sau đó (vào ngày 17 tháng 01/2010), cho nên khoảng cách xa hơn giữa trái đất và mặt trăng đã tạo nên đường vành khuyên rộng hơn bình thường. Di chuyển về hướng đông, vùng bóng tối sẽ nhanh chóng quét qua Uganda, Kenya, và phía nam Somalia với hiện tượng vành khuyên kéo dài từ 7 đến 9 phút trên các vùng nằm chính giữa đường di chuyển (trung tuyến - central line).

- Trong 2 tiếng đồng hồ kế tiếp, hiện tượng vành khuyên sẽ vượt qua Ấn Độ dương, rồi vòng từ hướng đông-đông nam sang hướng đông bắc. Nhật thực toàn mỹ xẩy ra vào lúc 07:06:33 UT khi độ phủ bóng đạt đến 0.9190, và hiện tượng vành khuyên kéo dài trong 11 phút 8 giây, trải rộng 333 km, và mặt trời nằm ở vị trí 66° phía trên đường chân trời lập thành bởi mặt phẳng đại dương. Đây là nhật thực vành khuyên kéo dài nhất trong thiên niên kỷ thứ 3 này, và phải đợi đến 1033 năm nữa, mãi đến ngày 23 tháng 12/3043 mới có lại nhật thực dài tương tự!

- Vượt qua quần đảo Maldive vào lúc 07:26 UT, thủ đô Male sẽ chứng kiến hiện tượng vành khuyên kéo dài 10 phút 45 giây. Đây là thời gian dài nhất mà nhật thực vành khuyên lần nầy đi qua trên một vùng đô thị có phi trường quốc tế.


Ảnh: hermit.org

- Vượt qua vùng mũi phía nam Ấn Độ, nam Tamil Nadu, và phía bắc Tích Lan (Sri Lanka) vào lúc 07:51 UT, hiện tượng vành khuyên kéo dài 10 phút 15 giây, đây là những vùng xem được nhật thực vành khuyên đẹp nhất, sau đó vượt qua Miến Điện (Myanmar / Burma) với hiện tượng vành khuyên kéo dài 08 phút 48 giây, và mặt trời ở vị trí 34° trên bầu trời.


Ảnh: hermit.org

- Bắt đầu vượt qua Trung Hoa vào lúc 08:41 UT. Vùng bóng tối sẽ bao phủ rặng Hy-Mã-Lạp-Sơn (Himalayas), Vân Nam ( Yunnan - 雲南 ) và Tứ Xuyên ( Sichuan - 四川 ), riêng vùng Trùng Khánh ( Chongqing - 重慶 ) sẽ chứng kiến được nhật thực vành khuyên kéo dài trong 7 phút 50 giây. Sau đó tốc độ phủ bóng sẽ tăng nhanh và thời gian phủ bóng sẽ giảm xuống dần khi vượt qua Thiểm Tây ( Shaanxi - 陝西 ) và Hồ Bắc ( Hubei - 湖北 ). Cuối cùng vượt qua vùng bán đảo Sơn Đông ( Shandong - 山東 ) và kết thúc vào lúc 08:59 UT là lúc mặt trời lặn. Mặc dù mặt trời nhật thực lặn vào lúc 08:59:01 UT, tuy nhiên tàn dư nhật thực vẫn có thể thấy được trên vùng Thanh Đảo ( Qingdao - 青島 ) vào lúc hoàng hôn, khoảng 08:54 UT.


Vùng xem được nhật thực vào ngày 15 tháng 01/2010 dưới dạng vành khuyên hoặc một phần. Ảnh: eclipse-glasses.

Việt Nam sẽ xem được nhật thực một phần vào buổi chiều, chi tiết như sau:

Chi tiết đầy đủ về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Việt Nam


Ảnh bóng nhật thực một phần trên bầu trời Hà Nội, Việt Nam. Click trên ảnh để phóng lớn. Ảnh: eclipse-glasses

- Vùng Hà Nội và Vinh khoảng 70% bóng phủ, bắt đầu từ khoảng 14:15:53 đến 17:05:02 giờ địa phương. Hà Nội cực đại vào lúc 15:48:10, Vinh cực đại lúc 15:46:47.

- Vùng Quảng Trị và Huế khoảng 60% bóng phủ, bắt đầu từ khoảng 14:19:03 đến 17:00:59 giờ địa phương. Quảng Trị cực đại lúc 15:46:52, Huế cực đại lúc 15:47:01.

- Vùng Quảng Nam, Quảng Ngãi khoảng 50% bóng phủ, bắt đầu từ khoảng 14:21:30 đến 16:59:55 giờ địa phương. Quảng Nam cực đại lúc 15:47:18, Quảng Ngãi cực đại lúc 15:47:08.

- Vùng từ Khánh Hòa vào đến Saigon, Cần Thơ khoảng 40% bóng phủ, bắt đầu từ khoảng 14:14:54 đến 16:54:06 giờ địa phương. Khánh Hòa cực đại lúc 15:45:08, Phan Rang cực đại lúc 15:44:23, Đà Lạt cực đại lúc 15:44:14, Phan Thiết cực đại lúc 15:43:00, Sàigon cực đại lúc 15:41:31, Cần Thơ cực đại lúc 15:39:49.

- Vùng Côn Đảo khoảng 30% bóng phủ, bắt đầu từ khoảng 14:17:30 đến 16:48:35 giờ địa phương, cực đại khoảng vào lúc 15:39:06 giờ địa phương.



Xin lưu ý, khi xem nhật thực trực tiếp phải đeo kính bảo vệ mắt. Kính tự làm bằng phim âm bản là không an toàn. Kính thợ hàn số 14 có thể dùng để quan sát nhật thực.

Hình ảnh, bản đồ và các dữ kiện chi tiết của nhật thực vành khuyên ngày 15/01/2010:

Lộ trình nhật thực vành khuyên ngày 15 tháng 01/2010

Dữ kiện khí hậu ở các vùng dọc theo lộ trình nhật thực vành khuyên ngày 15/01/2010

Bản đồ tương tác nhật thực vành khuyên ngày 15/01/2010

Bình diện đồ trực chiếu nhật thực vành khuyên ngày 15/01/2010

Lộ trình Nhật thực qua Phi châu

Lộ trình Nhật thực qua Á châu

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Việt Nam

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Lào

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Cambodia

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Thái Lan

Chi tiết về nhật thực vành khuyên ngày 15/01/2010 tại Trung Hoa

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Đài Loan

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Nhật

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Hong Kong

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Nam Hàn

Chi tiết về nhật thực vành khuyên ngày 15/01/2010 tại Ấn Độ

Chi tiết về nhật thực một phần ngày 15/01/2010 tại Mã Đảo (Madagascar)

Lê Tự Do tổng hợp

Người tiền sử 7000 năm trước là những kẻ ăn thịt đồng loại. Ảnh: khoahoc.com

NGƯỜI TIỀN SỬ SUNG SƯỚNG KHI BỊ ĐỒNG LOẠI ĂN THỊT?
Source: AFP, Daily Mail, Le Figaro, vietnamnet, khoahoc, Đất Việt

Sau khi khai quật được hơn 500 thi hài nghi ngờ là nạn nhân của tục ăn thịt người tại Herxheim (Đức), các nhà khoa học đã đi đến những khám phá gây giật mình về tục ăn thịt người tại châu Âu thời kỳ đồ đá.

Theo giả thuyết của các nhà khoa học, tục lệ ăn thịt đồng loại diễn ra trên quy mô lớn khoảng 7.000 năm trước. Và việc ăn thịt đồng loại trở thành một nghi lễ mà những nạn nhân cảm thấy hạnh phúc vì mình bị ăn thịt.

Các nhà nghiên cứu cho biết, nghi lễ sẽ diễn ra với một nhóm gần 10 nạn nhân, bị trói tay, chân và buộc gọn tóc lên để hở cổ. Các nạn nhân có cả đàn ông, phụ nữ, trẻ em và phụ nữ mang thai.

Thông thường, các nạn nhân sẽ phải quỳ thành hàng đứng trước miệng một hố rộng. Các chiến binh với những hình xăm trang trí sẽ đứng đằng sau và xử dụng chùy hoặc rìu đá để đưa nạn nhân sang thế giới bên kia. Ngay sau đó, những người phụ nữ trong bộ tộc sẽ thao tác trên người nạn nhân theo cách như làm thịt động vật.

Các nhà khoa học đưa ra các khám phá trên sau khi khai quật được hơn 500 thi hài tại Herxheim, Đức. Tất cả các thi hài này đều bị lột da, róc thịt, đập gẫy xưng để hút tủy giống với cách làm thịt động vật. Hộp sọ thường bị cắt ngang chỏm. Các xương sườn bị đập gẫy, có thể là để moi tim...


500 hài cốt được khai quật tại Herxheim, miền Nam nước Đức là minh chứng cho tục ăn thịt người với số lượng lớn thời đồ đá. Ảnh: AFP

Các nhà khoa học đi đến giả thuyết rằng, những tục lệ trên có thể là do nạn đói lan tràn vào thời kỳ đồ đá, như từng diễn ra trong lịch sử. Trong cuộc bao vây Leningrad, thế chiến thứ 2, các nạn nhân của nạn đói đã ăn cả chim, chó và chuột. Các người tù tập trung cải tạo dưới chế độ cộng sản vì bị đày đọa và bị bỏ đói lâu ngày nên đã phải ăn bất cứ thứ gì mà họ nghĩ là có thể ăn được, thậm chí ăn sống. Rắn rết, chuột, dơi, cóc nhái là những thứ "món ăn quý hiếm" trong tù cộng sản, một số người chết vì ăn trái cây và rau cỏ độc. Miền bắc "xã hội chủ nghĩa" thiên đường mãi đến năm 1995 vẫn còn gọi những thứ rau quả như xà lách, xu hào, cải bẹ, cà chua... là rau quả "cao cấp"!!!

Tuy nhiên, 7.000 năm trước, châu Âu nằm trong thời kỳ khí hậu Holocene tối ưu, ổn định và hoàn hảo để duy trì cuộc sống cho con người nên nạn đói không thể xảy ra. Do đó, các nhà khoa học nghĩ đến một hướng khác. Có thể tục ăn thịt người đã trở thành một nghi lễ tôn giáo mà việc hy sinh cho đồng loại là một vinh dự.

Các nhà khoa học đã căn cứ vào những nghiên cứu về nghi lễ của các bộ lạc được viết trong các nghiên cứu của Sir James Frazer cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Trong đó, Frazer đề cập đến nhiều trường hợp các bộ lạc ăn thịt những kẻ thù hy sinh trong khi giao tranh, đặc biệt là những kẻ thù dũng cảm và mạnh mẽ.

Người Basuto ở Nam Phi thường ăn gan của kẻ thù để tăng lòng dũng cảm, ăn tai để thông minh và ăn tinh hoàn để lấy sức mạnh. Phần còn lại thường được thiêu, tro sẽ dùng trong những nghi lễ tôn giáo.


Các giám định cho thấy những hài cốt ở Herxheim đã bị mổ xẻ giống cách làm thịt động vật. Ảnh: khoahoc.com

Trong cuộc chiến tranh giữa đế quốc Anh và các bộ lạc châu Phi cuối thế kỷ 19, việc ăn thịt người cũng xảy ra. Năm 1824, chỉ huy trưởng quân đội viễn chinh Anh, tướng Charles McCarthy đã hy sinh trong khi chống lại bộ lạc Ashanti và tù trưởng bộ lạc đã ăn tim của ông.

Tuy nhiên, người Ashanti ăn thịt tướng McCarthy không phải vì muốn hạ nhục ông mà là tôn vinh lòng can đảm đáng ngưỡng mộ của ông. Xương của ông được lưu giữ lâu dài trong các đền thờ Ashanti với sự tôn kính lớn nhất giống như việc giữ xương trong các nhà thờ thời Trung Cổ. Sọ của McCarthy được bọc vàng và dùng làm cốc trong các nghi lễ của nhiều đời vua.

Một ví dụ khác là về nghi lễ đá bóng của người Maya mà di tích còn lại đến ngày nay vẫn tọa lạc tại Honduras và Guatemala. Hai đội đá với nhau và đội chiến thắng sẽ đi đến bệ thờ và hy sinh.

Đối với những chiến binh Maya cổ, được chết trong nghi lễ hiến tế là một vinh dự lớn lao. Chỉ những chiến binh mạnh mẽ nhất, dẻo dai nhất được hy sinh và đi đến cõi hạnh phúc vĩnh viễn theo tôn giáo Maya.


7.000 năm trước, Herxheim nằm trong vùng có khí hậu ổn định nên không thể có nạn đói. Ảnh: khoahoc.com

Đối chiếu với những tục lệ trên khắp thế giới, các nhà khoa học đi đến giả thuyết rằng, những nạn nhân của tục ăn thịt người 7.000 năm trước tại Herxheim đã cảm thấy vinh dự khi được hy sinh. Và những hài cốt ở Herxheim có lẽ đã ra đi với niềm tôn kính lớn lao từ những thành viên của bộ lạc.

Theo Báo Đất Việt

KHAI QUẬT NHỮNG BẰNG CHỨNG VỀ TỤC ĂN THỊT NGƯỜI TẠI ĐỨC

Các nhà khảo cổ học tại Đức gần đây đã có được bằng chứng về tục lệ ăn thịt người với số lượng lớn với nạn nhân bao gồm cả đàn ông, phụ nữ và trẻ em.

Các nhà khảo cổ đã khai quật được tới 500 thi hài được chôn trong những hố 7.000 năm tuổi ở gần làng Herxheim, Tây Nam nước Đức.

Các dấu vết trên xương các thi hài cho thấy chúng đã được lột da và xẻ thịt bởi các kỹ thuật vốn được con người áp dụng với động vật. Một số xương có lẽ đã bị đập vỡ để hút tủy. Các nhà khoa học còn cho rằng có những nạn nhân đã bị "nướng xiên".

Nhà khảo cổ Bruno Boulestin cho biết: "Chúng tôi có những mẫu xương động vật bị xiên vào cọc rồi nướng. Chúng tôi cũng tìm thấy những dấu vết tương tự trên xương của một số thi hài. Rất có thể một số lượng lớn lên tới hàng nghìn người trú ngụ tại vùng Herxheim là nạn nhân của tục ăn thịt người".


Các dấu vết trên xương các thi hài cho thấy họ đã bị lột da và xẻ thịt như khi người cổ ăn thịt động vật. Ảnh: khoahoc.com

Hiện nay, có 10 thi hài được phân tích, trong đó có 8 người lớn và hai trẻ em tuổi từ 6 đến 16. Tuy nhiên, con số thi hài trong hố chôn này sẽ còn tăng nữa vì quá trình khai quật chưa kết thúc.

Có ý kiến cho rằng tục ăn thịt người đã diễn ra khi xã hội nông nghiệp sơ khai phải chịu những nạn đói.


Tại Tây Nam nước Đức có tới hơn 500 thi hài các nạn nhân của tục ăn thịt người. Ảnh: khoahoc.com

Ngoài ra, những bộ xương 6.000 năm tuổi tại một số hang động của Pháp đã được khai quật và phân tích vào những năm 80 cho thấy bằng chứng thuyết phục về tục ăn thịt người vào thời kỳ đồ đá mới.

Tuy nhiên, một số chuyên gia lại cho rằng những thi hài ở Đức và Pháp là của những nạn nhân trong lễ hiến tế mà trong đó, việc róc thịt chỉ là một trong những nghi lễ.

Theo Báo Đất Việt (Daily Mail)

NHÓM NGƯỜI CHÂU ÂU ĐẦU TIÊN ĂN THỊT NGƯỜI

Một nhà khảo cổ người Tây Ban Nha đã khẳng định, những di tích hóa thạch vừa được tìm thấy trong hang đá vôi Atapuerca, Tây Ban Nha cho thấy những người châu Âu đầu tiên ăn thịt người.

Dấu tích không thể phủ nhận

Những dấu vết hóa thạch của người châu Âu đầu tiên được tìm thấy tại hệ thống hang đá vôi Atapuerca, Tây Ban Nha đã dấy lên giả thiết người châu Âu tiền sử có khả năng thuộc chủng ăn thịt người. Không những thế, họ thích thịt trẻ em và thiếu niên. "Chúng tôi biết rằng học có đặc tính ăn thịt người", khẳng định với hãng thông tấn AFP, José Maria Bermudez de Castro, Bảo tàng quốc gia về tự nhiên tại Madrid và đồng giám đốc của nhóm nghiên cứu Atapuerca cho biết. Atapuerca là một trong những hang đá vôi nổi tiếng nhất châu Âu, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa nhân loại năm 2000.

Việc nghiên cứu những dấu tích được tìm thấy này cũng cho thấy, việc ăn thịt người này nhằm sinh tồn chứ không phải là hình thức nghi lễ. Những người châu Âu đầu tiên ăn thịt người sau khi đã giết họ, nạn nhân chủ yếu là trẻ con và thiếu niên. "Đây là trường hợp ăn thịt người đầu tiên được ghi nhận trong lịch sử loài người, tuy nhiên, điều này cũng chưa khẳng định đó là trường hợp cổ xưa nhất". Giáo sư M. Bermudez de Castro cho biết thêm.


José Maria Bermudez de Castro (trái) và Euđal Carbonell, hai giám đốc của nhóm nghiên cứu Atapuerca. Ảnh: AFP

Những dấu tích nói trên tìm thấy ở hang đá vôi Gran Dolina. Chúng nằm rải rác, gãy vụn và lẫn lộn với những mẩu xương động vật khác như ngựa, hươu, tê giác, đối tượng săn bắt ăn thịt của con người. Theo ông M. Bermudez de Castro, "Việc những chiếc xương người và động vật nằm lẫn lộn ở đây đều có dấu vết của dao và sự xẻ thịt cho thấy những yếu tố của việc tích tụ xương sau khi đã bị ăn thịt. Điều này cho chúng ta liên tưởng việc ăn thịt người là nhu cầu sinh tồn, chứ không phải là nghi thức. Bởi người tiền sử chưa thể có khả năng tín ngưỡng như con người hiện nay".

Di trú của người tiền sử

Những di tích hóa thạch được tìm thấy từ năm 1994 ở Gran Dolina cho thấy đó là những người châu Âu đầu tiên với tên gọi Homo antecessor. Những người Homo antecessor, ra đời sớm hơn người Néanderthal và Homo sapiens, đã cư trú tại châu Âu cách đây khoảng 800.000 năm trong những hang đá ở Atapuerca sau một sự di cư dài từ châu Phi qua Cận Đông, tới phía Bắc nước Ý, và sau đó là nước Pháp.


Mẫu người đàn bà Homo antecessor ăn thịt sống, sống trong vùng núi Atapuerca ở Tây Ban Nha (Ibeas Museum, Burgos, Spain) - Ảnh: wikipedia

Dãy đá vôi Atapuerca rộng 13km2 này nằm trong một vùng tách biệt ở phía bắc bán đảo Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Đây là nơi giao nhau giữa 2 dòng sông, khí hậu ôn hòa, sinh thái đa dạng, với nguồn nước và thức ăn phong phú, có thể săn bắn lợn lòi, ngựa, hươu.


Một trong những hóa thạch được tìm thấy ở Atapuerca. Ảnh: AFP

"Họ giết đối thủ và ăn thịt", giáo sư M.Bermudez giải thích sau khi phân tích những di tích hóa thạch của 11 nạn nhân. "Chúng tôi cũng khám phá ra những dấu vết chứng tỏ, việc ăn thịt người này không chỉ xảy ra trong một giai đoạn mà còn tiếp diễn theo thời gian. Một khám phá khác mà chúng tôi chưa giải thích được rõ lắm, là phần lớn trong số 11 nạn nhân này đều là trẻ em hoặc thiếu niên. Cũng có thể có 2 người trưởng thành, trong đó có 1 phụ nữ".


Mẫu người đàn ông Homo antecessor ăn thịt sống, sống trong vùng núi Atapuerca ở Tây Ban Nha (Ibeas Museum, Burgos, Spain) - Ảnh: wikipedia

Vùng Atapuerca cho phép người Homo antecessor phát triển một kiểu gen riêng biệt, với những nét đặc trưng vừa cổ vừa hiện đại. Ngoài săn bắn, họ còn hái lượm, chế tạo công cụ. Quang cảnh ở đây đặc trưng với rừng sồi, dẻ, bách xù, nhiều đồng cỏ, và là nơi sinh sống của cáo, gấu, linh miêu, báo, linh cẩu.

Mai Anh - Vietnamnet (theo Le Figaro)

Sao chổi đang bay về hướng mặt trời - Ảnh spaceweather.com

Source: spaceweather, shadowandsubstance

Phi thuyền STEREO-A (Solar TErrestrial RElations Observatory - A) của N.A.S.A. vừa phát hiện một sao chổi đang bay về hướng mặt trời, như kiểu tự sát (kamikaze) của các máy bay Thần Phong Nhật bản, được mô tả bằng ảnh động dưới đây của SOHO (The Solar and Heliospheric Observatory - Chương trình Quan sát Mặt trời và Khinh khí quyển do NASA và Cơ quan Không gian Âu châu ESA phối hợp, với phi thuyền mang tên SOHO).

Có lẽ đây là một nhóm những sao chổi nhỏ vỡ ra từ một sao chổi rất lớn khoảng hơn 2000 năm trước, chúng tiếp tục bay về hướng mặt trời, khi lọt vào vòng trong của thái dương hệ và tiến đến cận điểm với mặt trời (perihelion) thì chúng bị đốt cháy, phát sáng và bay hơi, có khi chúng vượt qua được và tồn tại qua nhiều lần hành trình đến mặt trời như vậy. Hiện tượng này được đặt tên là hiện tượng Lướt Mặt Trời Kreutz ( Kreutz Sungrazers - Kreutz là tên nhà thiên văn người Đức đã nghiên cứu tỉ mỉ hiện tượng này hồi thế kỷ thứ 19), và các sao chổi trong nhóm này được gọi là nhóm Kreutz, chiếm đến 83% những vụ sao chổi phát sáng khi lao vào mặt trời mà SOHO quan sát được. Hiện tượng này có lẽ Aristotle và Ephorus đã quan sát thấy nó vào năm 371 trước công nguyên (BC).

Rất nhiều mảnh vỡ của các sao chổi nhỏ dưới dạng đông đá vẫn tiếp tục bay về hướng mặt trời hằng ngày và bị tan rã hoặc bay hơi khi tiếp cận mặt trời, hầu hết vi chúng quá nhỏ nên chúng ta không thấy bằng mắt thường được. Tuy nhiên nhiều khi chúng rất sáng có thể nhìn thấy vào lúc ban ngày và sáng hơn cả ánh trăng tròn vào ban đêm.

Sao chổi bay về hướng mặt trời lần này rất sáng, do Alan Watson, nhà thiên văn tài tử người Úc phát hiện khi quan sát các ảnh chụp của phi thuyền STEREO - A hôm 30 tháng 12/2009.

Sao chổi đang bay về phía mặt trời càng lúc càng phát sáng khi tiến đến gần mặt trời hơn, sáng hơn cả sao Thủy (Mercury), khung ảnh động sau cùng ứng với thời điểm 07:42 A.M. giờ CST hôm nay. Hãy chờ xem nó có thể hành trình quanh mặt trời hay bị hủy diệt. Ảnh: spaceweather.com

Lê Tự Do